Astronomlar ən uzaq radio partlayışının mənbə qalaktikasını tapıblar

Astronomlar “James Webb” kosmik teleskopu ilə indiyədək müşahidə edilən ən uzaq sürətli radio partlayışının mənbə qalaktikasını tapıblar. Partlayış 2024-cü ildə “MeerKAT” yerüstü teleskoplar şəbəkəsi ilə aşkarlanmışdı. Belə radio siqnalları saniyənin kiçik bir hissəsi qədər davam etsə də, Günəşin 3 gündə yaydığı qədər enerji buraxa bilər. Yeni nəticə bu siqnalların necə yarandığını anlamağa kömək edə bilər.
“James Webb” teleskopunun yaxın infraqırmızı cihazları siqnalın gəldiyi istiqamətdə uyğun qalaktikanı qeydə alıb. İşığın kainatda hərəkət edərkən uzanmasına əsaslanan ölçmələr hadisənin Böyük partlayışdan cəmi 3 milyard il sonra baş verdiyini göstərir. Həmin dövrdə kainatda ulduzların yaranması ən yüksək həddə çatmışdı. Mənbə qalaktika gözləniləndən 1000 dəfə kiçikdir. Əvvəlki oxşar siqnallar daha böyük və ulduzların fəal yarandığı qalaktikalarda aşkarlanmışdı.
Sürətli radio partlayışlarının mənşəyi ilə bağlı ehtimallardan biri 2 neytron ulduzunun birləşməsidir. Neytron ulduzları böyük ulduzlar çökdükdən sonra qalan son dərəcə sıx nüvələrdir. Onların toqquşması milyardlarla il çəkə bildiyi üçün belə hadisələrin daha yaşlı qalaktikalarda baş verməsi gözlənilir. Aşkarlanan qalaktikanın kainatın çox erkən dövrünə aid olması bu ehtimalı zəiflədir.
Digər ehtimala görə, böyük ulduz supernova kimi partladıqdan sonra çox güclü maqnit sahəsi olan maqnetar yaranır. Radio siqnalını da bu obyekt yayır. Tədqiqatın aparıcı müəllifi Manişa Kaleb neytron ulduzlarının birləşməsi variantını çox zəif ehtimal sayır. Nəticələrə görə, 2024-cü ildə aşkarlanan partlayış böyük ehtimalla supernova mənşəlidir. Bu tapıntı sürətli radio partlayışlarının bəzilərinin ulduz partlayışlarından yarana biləcəyi fikrini gücləndirir.